Archive for the ‘ Giáo dục ’ Category

GIÁO DỤC KITÔ GIÁO

GIÁO DỤC KITÔ GIÁO

DẠY & HỌC

Jos. Marie Lam Thy Đinh Văn Diệm


LỜI NGỎ

Trong Tuyên ngôn về Giáo Dục Ki-tô Giáo (ban hành ngày 28/10/1965), Đức Giáo Hoàng Phao-lô VI viết : “Tất cả mọi người, không phân biệt chủng tộc, giai cấp và tuổi tác, do phẩm giá con người, đều có một quyền bất khả nhượng là phải được hưởng một nền giáo dục đáp ứng với sứ mệnh riêng, phù hợp với cá tính của từng phái, thích nghi với văn hóa và truyền thống dân tộc, đồng thời mở rộng sự hợp tác huynh đệ với các dân tộc khác, để hỗ trợ công cuộc hợp nhất chân chính và hòa bình trên mặt đất. Vậy nền giáo dục chân chính là việc đào tạo con người, nhằm đạt tới cùng đích của mình cũng như lợi ích của các đoàn thể mà họ là đoàn viên, và họ sẽ tham gia phục vụ khi đến tuổi trưởng thành. Bởi thế, phải để ý đến những tiến triển của khoa tâm lý, sư phạm và giáo khoa, hầu giúp trẻ em và thanh thiếu niên phát triển điều hòa những năng khiếu thể xác, luân lý và tinh thần, ý thức dần dần trách nhiệm cách rõ rệt hơn, nhờ luôn cố gắng trau giồi đúng mức đời sống cá nhân và theo đuổi sự tự do chân chính, với lòng can đảm và kiên nhẫn lướt thắng mọi trở ngại. Phải tích cực và thận trọng giáo dục chúng về phái tính tùy từng lứa tuổi. Ngoài ra, phải huấn luyện cho chúng biết tham dự đời sống xã hội, để sau khi được chỉ dẫn đầy đủ về những phương tiện cần thiết và thích hợp, chúng có thể tích cực dấn thân vào những đoàn thể khác nhau của cộng đoàn nhân loại, sẵn sàng đối thoại với người khác cũng như hăng say hoạt động để góp phần thực hiện lợi ích chung” (Tuyên ngôn về GDKTG, số 1).

Tuyên ngôn GDKTG còn nhấn mạnh : “Để chu toàn nhiệm vụ giáo dục, Giáo Hội quan tâm đến tất cả các phương thế thích hợp, đặc biệt là những phương thế riêng của mình. Trước hết là việc giảng dạy giáo lý nhằm soi sáng và củng cố đức tin, nuôi dưỡng đời sống theo tinh thần Chúa Ki-tô, đưa đến việc ý thức và tham dự linh động vào mầu nhiệm phụng vụ, khuyến khích hoạt động tông đồ. Nhưng Giáo Hội cũng tôn trọng và tìm cách đem tinh thần mình thấm nhuần và nâng cao những phương thế khác thuộc di sản chung của nhân loại và góp phần lớn lao vào việc trau giồi tinh thần và đào luyện con người, như các phương tiện truyền thông xã hội, các tổ chức có mục đích tập luyện tinh thần và thể xác, các phong trào thanh thiếu niên và nhất là các trường học” (Tuyên ngôn về GDKTG, số 4).

Trong Tông Huấn Ki-tô Hữu Giáo Dân (ban hành ngày 30/12/1988), Đức Giáo Hoàng Gio-an Phao-lô II cũng viết: “Cũng như việc giáo dục con người liên kết sâu xa với thiên chức làm cha làm mẹ, việc huấn luyện Ki-tô Giáo bắt nguồn và nhận được sức mạnh nơi Thiên Chúa, Người là Cha yêu thương và giáo dục con cái. Vâng, Thiên Chúa là nhà giáo dục trước tiên và cao cả nhất của dân Người… Công trình giáo dục của Thiên Chúa được bày tỏ và được hoàn tất với Đức Giê-su, Đấng là Thầy. Công trình đó tác động từ bên trong tâm hồn con người nhờ sự hiện diện năng động của Thánh Thần…  Như thế, người giáo dân được huấn luyện nhờ Giáo Hội và trong Giáo Hội, trong sự hiệp thông và cộng tác hỗ tương giữa mọi thành phần của Giáo Hội : linh mục, tu sĩ, giáo dân… Công cuộc giáo dục trước hết là công việc của Giáo Hội toàn cầu. Đức Giáo Hoàng giữ vai trò người giáo dục đầu tiên của giáo dân. Là người kế vị thánh Phê-rô, Đức Giáo Hoàng cũng có sứ mệnh ‘củng cố anh em mình trong đức tin’ bằng cách dậy dỗ tất cả mọi tín hữu những yếu tố thiết yếu trong ơn gọi cũng như sứ vụ cúa Ki-tô Giáo và Giáo Hội” (TH / KTHGD V, 60).

Thiên Chúa là nhà Giáo dục đầu tiên của loài người. Con người được Thiên Chúa mời gọi, trong tự do, để trưởng thành và sinh hoa trái. Con người không thể không trả lời, không thể không đảm nhận trách nhiệm. Đó là trách vụ của mỗi Ki-tô hữu. Từ đó, việc huấn luyện được đặt ra và nhu cầu huấn luyện cũng như nhu cầu được huấn luyện trở nên mối ưu tư hàng đầu của Giáo Hội. Nói trách nhiệm giáo dục thuộc thẩm quyền Giáo Hội, cũng tức là nói trách nhiệm giáo dục là của tất cả mọi Ki-tô hữu, bởi “Giáo dục Ki-tô Giáo là công trình học và sống làm con người và làm con Chúa. Đây là trách nhiệm của mọi Ki-tô hữu mọi nơi, mọi thời” (Thư Chung 2007 của Hội Đồng Giám Mục VN, số 3). Tuy nhiên trên thực tế, các “nhà giáo” mới là những người được trao phó trách nhiệm giáo dục chuyên nghiệp. Như thế, ngoài cuộc sống mẫu mực của một nhà giáo, họ còn là đại sứ của Đức Giê-su Ki-tô nơi học đường bằng chính đời sống và lương tâm Ki-tô hữu.

Chính Đức Giê-su Ki-tô, Đấng là Thầy, khi kêu gọi các môn đệ, Người đã nói : “Các anh hãy theo tôi, tôi sẽ làm cho các anh thành những kẻ lưới người như lưới cá” (Mt 4, 19). Lưới người ? Đức Ki-tô đã dùng hình ảnh cụ thể “lưới cá” trong cuộc mưu sinh hàng ngày của các môn đệ, để nói về một công việc trừu tượng “rao giảng Tin Mừng”, nhằm giúp các môn đệ hiểu được ý muốn của Người. Các môn đệ đã quá rõ về nghề chài lưới không chỉ cần đến các công cụ (ghe thuyền, chài lưới) cho thật tốt, mà còn cần – rất cần – phải biết chọn đúng thời điểm theo thời vụ ở mỗi địa điểm (vd : sáng thì nên thả lưới chỗ nào, trưa, chiều, tối thì nên thả lưới chỗ nào có nhiều cá ; rồi còn phải tính đến vào mùa nào trong năm, vào thời điểm nào trong tháng … thì nên thả lưới ở đâu). Ngoài ra, còn cần đến những phương pháp, kỹ năng chài lưới sao cho có hiệu quả tối ưu nữa. Chỉ trong một câu ngắn gọn, Đức Kitô đã làm cho người nghe hiểu và tin vào Người Thầy của mình sẽ giúp mình trở nên một người tinh thông và đủ năng lực thực hiện một hành vi trừu tượng “lưới người”.

Phải chăng đó là mục tiêu của công cuộc giáo dục Ki-tô giáo ? Muốn giáo dục đối tượng (cá) thì phải có những nhà giáo (dân chài), mà để thực sự có được những nhà giáo chuyên nghiệp đúng với ý nghĩa của nó, cũng lại cần phải có những biện pháp giáo dục (lưới, vó… cùng với cách thả lưới, kéo vó v.v…) mà chúng ta vẫn quen gọi là “sư phạm”. Như vậy, nói đến giáo dục thì cũng đồng thời nói đến 2 đối tượng chủ yếu : Thầy (dạy) – Trò (học). Nói khác hơn, “dạy” và “học” là 2 mặt chính yếu của một vấn đề : Giáo dục. Ấy là chưa kể người học phải học đã đành, mà cả người dạy cũng cần phải học nữa. “Dạy” và “Học” vừa là khởi điểm vừa là đích điểm tác động hỗ tương giúp con người tiến bộ. Đó chính là mục đích của tập tài liệu nhỏ này.

Bản thân tác giả có được cái may mắn ở trong ngành sư phạm xã hội Việt Nam trải qua hai chế độ chính trị.  Nhờ được nếm trải những biến thiên của thời cuộc đưa đến những thăng trầm trong nghề nghiệp và nhất là trong cuộc sống, nên cũng rút ra được nhiều kinh nghiệm bổ ích cho bản thân. Khoảng 10 năm trở lại đây, được gia nhập Huynh đoàn Giáo dân Đa Minh (Dòng Ba Đa Minh) với cương vị Huấn đức từ cấp Huynh đoàn cơ sở đến Liên huynh và hiện nay là Huấn đức Huynh đoàn Giáo phận (Saigon), đồng thời tham gia Ban Giảng huấn của Huynh đoàn GD Đa Minh Việt Nam. Chính do những yêu cầu thúc bách của chức vụ được trao phó, nên dốc tâm học tập tìm hiểu và đúc kết thành tài liệu với mục đích chủ yếu cũng chỉ là để giúp bản thân hoàn thành tốt sứ vụ được trao, đồng thời cũng để chia sẻ với anh chị em học viên hoặc cùng chung sứ vụ và bạn bè xa gần. Nay đem xuất bản, rất mong được sự chỉ giáo của những bậc cao minh và độc giả.  Xin được chia tập tài liệu thành 2 phần : Phần I – DẠY (11 bài) và phần II – HỌC (9 bài) :

PHẦN I :   DẠY (HUẤN LUYỆN)

Bài I/1 : ÂN SỦNG GIẢNG THUYẾT

Bài I/2 : GIÁO DỤC KITÔ GIÁO

Bài I/3 : ĐẶC TÍNH GIÁO DỤC KTG

Bài I/4 :  GIÁO DỤC LÀ TÌNH YÊU

Bài I/5 : GIÁO DỤC GIA ĐÌNH

Bài I/6 : NGHỆ THUẬT GIẢNG THUYẾT

Bài I/7 : VĂN GIẢNG THUYẾT

Bài I/8 : BÀI GIẢNG THUYẾT

Bài I/9 : KỸ NĂNG ĐỨNG LỚP

Bài I/ 10 : DẠY GIÁO LÝ

PHẦN II :   HỌC (TỰ HUẤN LUYỆN)

Bài II/1 : CẦU NGUYỆN

Bài II/2 : HỌC HÀNH

Bài II/3 : NHÂN BẢN

Bài II/4 : NHÂN BẢN Ở XÃ HỘI VIỆT NAM

Bài II/5 : PHẨM GIÁ CON NGƯỜI

Bài II/6 : LƯƠNG TÂM CON NGƯỜI

Bài II/7 : CÁC NHÂN ĐỨC

Bài II/8 : TRƯỞNG THÀNH NHÂN BẢN

Bài II/9 : CON NGƯỜI – GIA ĐÌNH VÀ XÃ HỘI

Bài đọc thêm : DẠY TRẺ

Trong tâm tình học hỏi và cầu tiến, xin được giãi bày tâm sự và đặt tất cả hoài vọng cho tương lai. Xin vì lòng Thương Xót của Người Thầy Chí Thánh Giê-su Ki-tô, nhờ lời chuyển cầu của Mẹ Maria, nguyện cầu tất cả được no đầy ân phúc (đặc bịêt là ÂN SỦNG GIẢNG THUYẾT) của Thiên Chúa.

Trân trọng,

Saigon, Tháng Hoa 2010,

Tác giả kính bút.

Đọc toàn bộ tài liệu tại đây : http://www.thanhlinh.net/baivo/2010/DD_GiaoDucKitoGiaoDayVaHoc.htm